ორთაჭალის ბაღები ძველი თბილისის ბოჰემური, კულტურული და გასართობი ცხოვრების ნამდვილი გული იყო. XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში ეს მწვანე ოაზისი, რომელიც მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე (დღევანდელი ორთაჭალის ტერიტორიაზე) მდებარეობდა, ქალაქელებისთვის დასვენებისა და ლეგენდარული ქეიფების მთავარ ადგილს წარმოადგენდა.
1. რატომ მაინცდამაინც ორთაჭალა?
სახელწოდება თურქული წარმოშობისაა: „ორთა“ ნიშნავს შუას, ხოლო „ჩალ“ (ან „ჩაი“) — კუნძულს, ანუ „შუა კუნძულს“. მტკვარი ამ ადგილას ორად იყოფოდა და ქმნიდა დიდ კუნძულს, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ნოყიერი ნიადაგითა და უხვი წყლით გამოირჩეოდა. სწორედ ამიტომ, აქ გაშენდა ულამაზესი ხილის ბაღები, სადაც მოჰყავდათ თბილისში საუკეთესო ამიერკავკასიური გარგარი, ატამი, ბროწეული და ლეღვი.
2. თბილისური ბოჰემის ცენტრი
დროთა განმავლობაში, ბაღების მფლობელებმა იგრძნეს, რომ ხალხს ქალაქის ხმაურისგან მოშორებით დასვენება სურდა, და აქ პატარა დუქნები, პავილიონები და საზაფხულო სცენები მოაწყვეს. ორთაჭალის ბაღები იქცა სივრცედ, სადაც ყველა სოციალური ფენა იკრიბებოდა:
- მტკვარი და ტივები: ქეიფის განსაკუთრებული ფორმა იყო ტივით სეირნობა. მტკვარზე გაშვებულ ტივებზე იშლებოდა სუფრა, სადაც კინტოები, კარაჩოხელები და თავად-აზნაურობაც კი ერთად ერთობოდნენ.
- მუსიკალური აკომპანემენტი: ბაღებში ყოველი მხრიდან ისმოდა არღნის ხმა, დუდუკის ჰანგები და საზანდრების (მუსიკოსების) აღმოსავლური მელოდიები. სწორედ აქ იცეკვებოდა ის შალახო და კინტოური, რომლებზეც ადრე ვისაუბრეთ.
3. ფიროსმანი და ორთაჭალის მუზები
ორთაჭალის ბაღების ხშირი სტუმარი იყო გენიალური ქართველი მხატვარი ნიკო ფიროსმანი. ის ბაღების დუქნებში ცხოვრობდა, სვამდა და ხატავდა. ფიროსმანის შემოქმედების მთელი სერია, მათ შორის ცნობილი ტილოები „ორთაჭალის ტურა“ (ასე ეძახდნენ მაშინდელ კურტიზან ქალებს) და „მეთევზე ორთაჭალაში“, სწორედ ამ გარემოს შთაგონებით არის შექმნილი. მან უკვდავყო ის თავისუფალი, ზოგჯერ ტრაგიკული, მაგრამ ფერადი სამყარო, რაც ამ ბაღებში სუფევდა.
4. ბაღების დასასრული
ორთაჭალის ბაღების ეპოქა XX საუკუნის 30-იან წლებში დასრულდა. საბჭოთა ხელისუფლებამ, ქალაქის მოდერნიზაციისა და ინდუსტრიალიზაციის ფარგლებში, მტკვრის კალაპოტი შეცვალა, რამაც კუნძულის გაქრობა გამოიწვია. მოგვიანებით ამ ტერიტორიაზე აშენდა ორთაჭალჰესი, გაყვანილ იქნა ცენტრალური მაგისტრალები და ბაღების ადგილას სამთავრობო თუ საცხოვრებელი შენობები აღმართეს.
დღეს ორთაჭალის ბაღები აღარ არსებობს, მაგრამ ისინი სამუდამოდ დარჩნენ ძველი თბილისის სიმღერებში, ლექსებსა და, რა თქმა უნდა, ფიროსმანის ნახატებში, როგორც ქალაქის დაკარგული სამოთხე.
Комментариев нет:
Отправить комментарий