კარაჩოხელი, ყარაჩოღელი თუ ყარაჩოხელი

სწორი და სალიტერატურო ფორმაა ყარაჩოხელი.

სიტყვის ეტიმოლოგია (წარმოშობა) ორნაწილიანია და თურქულ-ქართული ფესვები აქვს:

• ყარა (შავი) — თურქული სიტყვაა.
• ჩოხა — ტრადიციული ქართული სამოსი.

შესაბამისად, „ყარაჩოხელი“ სიტყვასიტყვით შავჩოხიანს ნიშნავს, რადგან ამ ფენის წარმომადგენელი ხელოსნები გამორჩეულად შავი შალის ჩოხებს ატარებდნენ.

რატომ გვხვდება სხვა ვარიანტებიც?

სასაუბრო მეტყველებაში, თბილისურ კილოსა და ძველ ლიტერატურულ წყაროებში ხშირად გამოიყენებოდა ფონეტიკურად სახეცვლილი ფორმები:

• კარაჩოხელი: ქართულ ენაში ხშირად ხდება მყარი „ყ“-ს დარბილება და მისი ჩანაცვლება „კ“-თი (მაგალითად, როგორც ხალხურ მეტყველებაში სიტყვა „ყავა“ ხდება „კავა“).
• ყარაჩოღელი: აქ ხდება „ხ“-ს გაჟღერება და მისი „ღ“-თი ჩანაცვლება, რაც ასევე ძველი თბილისური მულტიეთნიკური ჟარგონისთვის იყო დამახასიათებელი.

მიუხედავად იმისა, რომ ძველ წიგნებში ან ლექსებში შეიძლება სამივე ვერსია შეგხვდეთ, თანამედროვე ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონით ერთადერთი სწორი და ნორმატიული ფორმაა ყარაჩოხელი.